Posts Tagged With: รัฐธรรมนูญไทย

รัฐธรรมนูญเพื่อใคร : ตอน “อำนาจอธิปไตยมือถือ”

อธิปไตย แปลว่า “อำนาจสูงสุดของรัฐ” แสดงว่าในรัฐหนึ่งมีอำนาจอื่นๆอีก แต่เทียบกันแล้วอำนาจเหล่านั้นมีสถานะรองจากอำนาจอธิปไตย แต่ไม่ว่าเป็นอำนาจอธิปไตยหรืออำนาจระดับรองลงไป ต่างก็เป็นปรากฎการณ์ทางสภาพบังคับในสังคมการเมืองนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม หลักสากลถือว่า อำนาจอธิปไตยเป็นองค์ประกอบหนึ่งของสังคมการเมือง ในขณะที่แผ่นดินซึ่งมีอาณาเขตชัดเจน ประชากรที่อาศัยอยู่บนแผ่นดินนั้นมีจำนวนมากพอเป็นสังคมการเมืองได้ และระบบการเมืองการปกครองเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรมนุษย์และทรัพย์สินในขอบเขตแผ่นดินนั้นให้เกิดประโยชน์แก่ประชาชน ต่างก็เป็นองค์ประกอบด้วยเช่นกัน จึงมีความสำคัญเท่าเทียมกัน ขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ เพราะต้องพึ่งพิงกันโดยอยู่ด้วยกันตามธรรมชาติของการดำรงสภาพความเป็นสังคมการเมือง ซึ่งเรียกว่ารัฐหรือประเทศ

แต่นักร่างรัฐธรรมนูญไทยมองอำนาจอธิปไตยคล้ายกับเป็นสิ่งของหรืออะไรสักอย่างซึ่งเคลื่อนที่ได้ เปลี่ยนมือได้ และประชาชนเป็นเจ้าของได้ ซึ่งเท่ากับไม่ได้มองว่าอำนาจอธิปไตยเป็นองค์ประกอบหนึ่งของสังคมการเมือง แต่มองว่าเป็นเครื่องมือทางการเมืองการปกครองเท่านั้น ซึ่งหากผู้ใดเป็นเจ้าของหรือผู้ครอบครอง ก็ใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ตนเองได้ นักวิชาบริกรจำนวนไม่น้อยเห็นด้วยและขยายผล สั่งสอนผู้คนให้คล้อยตามมากมาย กลายเป็นทัศนคติของผู้คนและข้อมติที่ยากแก่การเปลี่ยนแปลง ในที่สุดพัฒนาหยั่งลึกเป็นรากเหง้าความขัดแย้งของสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งมักเรียกกันว่าปัญหาโครงสร้างทางอำนาจ

อย่างไรก็ดี หากมองออกไปนอกสังคมการเมืองไทยเช่นในรัฐธรรมนูญญี่ปุ่น จะพบแนวคิดต่างและดูมีเหตุผลเป็นสากลน่ารับฟัง เพราะหากไร้แผ่นดินหรือโลกมีแต่น้ำ ย่อมไม่เพียงพอแก่พัฒนาการถึงขั้นเกิดมนุษย์ขึ้นมา

ทำนองเดียวกัน แผ่นดินซึ่งมีประชากรเพิ่มขึ้นมากถึงระดับหนึ่งแล้ว อำนาจอธิปไตยย่อมปรากฎขึ้นมาตามธรรมชาติของสังคมการเมือง อำนาจอธิปไตยจึงต้องอาศัยอยู่กับประชาชนเสมอ เหมือนจิตกับกาย เพราะถ้าปราศจากประชาชนเมื่อใด อำนาจอธิปไตยย่อมหมดสภาพไปด้วยนั่นเอง ด้วยแนวคิดทำนองนี้ รัฐธรรมนูญญี่ปุ่นจึงระบุชัดว่าอำนาจอธิปไตยอยู่กับประชาชนซึ่งเป็นผู้สถาปนารัฐธรรมนูญ

อนึ่ง มีข้อน่าสังเกตว่า แม้ในรัฐธรรมนูญไม่ได้ระบุว่าประเทศญี่ปุ่นมีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระจักรพรรดิทรงเป็นประมุข แต่รัฐธรรมนูญแสดงนัยว่า ตำแหน่งประมุขของประเทศยังคงเหมือนเดิม ไม่ขัดกับหลักอำนาจอธิปไตยอยู่กับประชาชน เพราะถือว่าตำแหน่งพระจักรพรรดิเป็นประเพณีทางการเมืองการปกครอง รัฐธรรมนูญจึงระบุแต่เพียงว่าพระจักรพรรดิทรงเป็นสัญลักษณ์ของประเทศและความสามัคคีของประชาชน ตำแหน่งพระจักรพรรดิเกิดมาจากความประสงค์ของประชาชนและอำนาจอธิปไตยซึ่งอยู่กับประชาชนนั้นเอง การเข้าสู่ตำแหน่งเป็นไปตามกฎมนเฑียรบาลซึ่งรัฐสภาเป็นผู้อนุมัติ และพระจักรพรรดิทรงใช้พระราชอำนาจได้ในขอบเขตตามที่รัฐธรรมนูญบัญญัติ

ส่วนผู้ที่มองว่าอำนาจอธิปไตยเคลื่อนย้ายหรือแยกออกจากประชาชนได้ ใครมีกำลังเหนือกว่าสามารถนำไปไว้ที่ใด เพื่อให้สำแดงฤทธิ์เดชบังคับใครก็ได้นั้น ดูคล้ายๆกับผู้ที่เชื่อว่าผีมีจริง ผู้ที่อยู่ใกล้ชิดผีสื่อสารกันเข้าใจ สามารถพาไปสิงสถิตที่ใดเพื่อประโยชน์ของตนได้นั้น ไม่ใช่แนวคิดของนักประชาธิปไตยอย่างนายพลแมคอาร์เธอร์และทีมงานร่างรัฐธรรมนูญให้คนญี่ปุ่นใช้

แต่เป็นแนวคิดของหมอผียุคดึกดำบรรพ์โน้น ซึ่งหมอผียุคปัจจุบันในคราบหลากหลายอาชีพและวิชาชีพ มักนิยมนำมาปรับใช้หากินกันในหมู่พวกพ้อง ด้วยวิธีการมองข้ามอำนาจอธิปไตยอำนาจประชาชน โดยวางมาตรการบ่อนทำลายประชาธิปไตยไว้ในรัฐธรรมนูญ เช่นในรัฐธรรมนูญไทย ซึ่งจะได้รับการแก้ไขให้ถูกต้องตรงตามหลักประชาธิปไตยสากลหรือไม่เมื่อใดดูยังห่างไกลนัก ตราบใดที่ยังมองอำนาจสูงสุดของรัฐเป็นเพียงอำนาจอธิปไตยมือถือ(mobile sovereignty)

รศ.พรชัย รัศมีแพทย์
นักวิชาการปชช 13ต.ค.2555

Categories: การเมือง | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | ใส่ความเห็น

วิกฤตล้างผลรัฐประหารและทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

การลบล้างผลรัฐประหารและทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มีความเกี่ยวเนื่องกัน และเป็นวิกฤตรุนแรงที่ไม่รู้จะจบเมื่อใดและจบอย่างไร

ที่จริงหากรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เป็นประชาธิปไตยที่แท้จริง ผลของรัฐประหาร19กันยายน2549 ย่อมหมดไป เพราะรัฐธรรมนูญย่อมต้องระบุชัดเจนว่า ประกาศและคำสั่งคณะรัฐประหารไม่ใช่กฎหมาย ยังผลให้ผู้ไม่ได้รับความเป็นธรรมจากการรัฐประหารทุกครั้งได้สิทธิต่างๆคืนมา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิทธิในการต่อสู้คดีตามกระบวนการยุติธรรมปรกติ แต่หากไม่ระบุเช่นว่านั้น ความเป็นรัฐธรรมนูญประชาธิปไตยที่แท้จริงย่อมไม่เกิดขึ้นในประเทศไทย

ปัญหาสำคัญ คณะรัฐประหารที่ยังมีชีวิตอยู่จะต้องรับผิดต่อการกระทำของตนหรือไม่ ซึ่งบางคนก็ว่าไม่ต้องรับผิดใดๆ เพราะได้รับนิรโทษกรรมไปแล้ว บางคนก็ว่าต้องรับผิดมากมาย เนื่องจากมีผู้ที่ได้รับความเสียหายจากคดีที่ศาลใช้ประกาศและคำสั่งเหล่านั้นเป็นกฎหมายในการตัดสินคดี และมีผู้ได้รับประโยชน์จากประกาศและคำสั่งเหลานั้นต้องคืนผลประโยชน์ที่รับไป อาจมีการเรียกค่าเสียหายหรือต้องนำไปคืนกันถ้วนหน้า แต่กฎหมายย่อมไม่มีผลย้อนหลังเป็นโทษแก่ผู้ใด คงมีผลย้อนไปให้คุณประโยชน์เป็นหลัก

อย่างไรก็ดี กฎหมายว่าด้วยการปรองดองจะมีผลให้ประโยชน์แก่ผู้ถูกทำรัฐประหารด้วย ส่วนรัฐธรรมนูญประชาธิปไตยย่อมให้ประโยชน์แก่ประชาชนทุกคน รวมทั้งผู้ถูกทำรัฐประหารเช่นกัน ฝ่ายที่ได้ประโยชน์จากรัฐประหารและรัฐธรรมนูญ2550เกรงว่าจะเสียประโยชน์ จึงรวมพลังทั้งในสภาและนอกสภาต่อต้านทั้งสองเรื่อง

แต่น่าเสียดายที่การต่อต้านมีโอกาสสำเร็จไม่มากนัก เพราะประชาชนรู้ทันและทหารไม่เอาด้วย

อนึ่ง มีข้อน่าสังเกตว่า ศาลรัฐธรรมนูญกระทำการรูปแบบเดียวกับรัฐประหาร กล่าวคือเริ่มจากเสี่ยงลงมือกระทำการผิดรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกัน กรณีนี้ศาลรัฐธรรมนูญกระทำการผิดรัฐธรรมนูญ2550มาตรา68วรรคสอง และจำนนด้วยข้อความที่ระบุเป็นภาษาไทย ซึ่งไม่ให้อำนาจศาลรัฐธรรมนูญรับคำร้องขอโดยตรงจากผู้ทราบเรื่องการกระทำตามที่รัฐธรรมนูญ2550มาตรา68วรรคแรกบัญญัติห้าม โดยให้มีอำนาจรับคำร้องขอจากอัยการสูงสุดเท่านั้น ในขณะเดียวกัน มีตุลาการศาลรัฐธรรมนูญบางท่านอ้างรัฐธรรมนูญฉบับภาษาอังกฤษ ว่ามีความชัดเจนกว่าฉบับภาษาไทย ในทำนองเป็นนัยว่า ฉบับภาษาอังกฤษให้อำนาจ และดูเป็นที่พอใจของฝ่ายเดียวกัน

เดิมคนทั่วไปมักจะเปรียบเทียบรัฐบาลเหมือนเรือลำใหญ่ เรียกว่ารัฐนาวา แต่ปัจจุบันฝ่ายที่ต่อต้านรัฐบาล กลับมีสภาพไม่ต่างอะไรกับเรือสำราญไททานิคเผลอชนภูเขาน้ำแข็ง   เพราะรัฐบาลมีฐานมวลมหาประชาชนสนับสนุน เหมือนน้ำแข็งส่วนที่จมอยู่ใต้มหาสมุทร ซึ่งมีมวลมหาศาลหนุนส่วนที่พ้นน้ำคือรัฐบาล

ดังนั้น หากร่างกฎหมายว่าด้วยการปรองดองและการทำรัฐธรรมนูญประชาธิปไตย ไม่อาจสำเร็จโดยวิธีการผ่านรัฐสภาโดยตรง รัฐบาลก็อาจใช้วิธีการทางฝ่ายบริหารได้ เพราะความขัดแย้งเข้าข่ายวิกฤตแล้ว จำเป็นต้องแก้ไขด่วน โดยออกกฎหมายของฝ่ายบริหารก่อน คือตราพ.ร.ก.เชิญชวนประชาชนลงประชามติ โดยถามว่า รัฐบาลจะลบล้างผลรัฐประหาร19กันยายน2549และทำรัฐธรรมนูญประชาธิปไตยที่แท้จริง เห็นด้วยหรือไม่ น่าจะเป็นวิธีแก้วิกฤตความขัดแย้งรุนแรงได้ เชื่อว่ารัฐบาลจะได้รับการสนับสนุนเช่นเคย

พรชัย รัศมีแพทย์…….ผู้เขียน

Categories: การเมือง | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | ใส่ความเห็น

ปัญหาของคนไทย-รัฐธรรมนูญประชาธิปไตย

 

อำนาจอธิปไตย (Sovereignty) ของประชาชน เป็นที่มาของรัฐธรรมนูญประชาธิปไตย เป้าหมายสูงสุดของการมีรัฐธรรมนูญคือความสงบสุขของประชาชน ซึ่งโดยหลักจะระบุชัดเจนในส่วนอารัมภกถา (preamble)

 

สำหรับเนื้อหาในส่วนที่ต้องสอดคล้องกันนั้น โดยหลัก องค์กรนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ เป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ (Authority) ตามที่ได้รับมอบหมายจากอำนาจอธิปไตย และองค์กรสามฝ่ายนี้ทำหน้าที่ภายใต้ระบบตรวจสอบซึ่งกันและกันพร้อมๆกับสร้างสมดุลเชิงอำนาจหน้าที่ (Check and balance) เพื่อให้มีผลคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาค และความเป็นมนุษย์ของประชาชน ซี่งหากสามารถวางระบบตรวจสอบให้มีความสมดุลได้อย่างแท้จริงย่อมเกิดผลเช่นว่านี้ และไปถึงเป้าหมายสูงสุดนั้นได้

 

ปัญหาของรัฐธรรมนูญไทยคือ มักเข้าใจว่าอำนาจอธิปไตยแบ่งได้เป็นสามส่วนคือ อำนาจนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ ทั้งๆที่จริงๆแล้วอำนาจอธิปไตยเป็นหนึ่งเสมอ หากแบ่งเป็นสองหรือสามได้ย่อมไม่ธรรมดา เพราะมีผลแบ่งแยกเป็นสองหรือสามประเทศนั่นเอง

 

แต่การแบ่งแยกหน้าที่ต่างๆได้แก่ หน้าที่นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการย่อมทำได้ในขอบเขตประเทศภายใต้อำนาจอธิปไตยหนึ่งเดียว  โดยผู้เป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยเป็นผู้มอบอำนาจหน้าที่เหล่านี้ให้ผู้แทนของตนเป็นผู้ดำเนินการ เกิดเป็นองค์กรนิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการขึ้นมา  

 

อย่างไรก็ดี การมีผู้แทนของประชาขนทำหน้าที่เป็นองค์กรต่างๆดังกล่าว ไม่ใช่ต่างฝ่ายต่างทำไปโดยเอกเทศ แต่ต้องทำในลักษณะตรวจสอบซึ่งกันและกันได้ และมีความสมดุลในการตรวจสอบด้วย หมายความว่าทุกฝ่ายต้องเปิดเผยแนวคิด วิธีการ และผลดำเนินการอย่างตรงไปตรงมา ไม่มีคำว่า ความลับ เอกสารลับ สถานที่ลับ ที่ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดไม่สามารถเข้าถึงได้ เมื่อแต่ละฝ่ายมีความจำเป็นต้องคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาค และความเป็นมนุษย์ของประชาชนทุกคนบนผืนแผ่นดินไทย

 

ด้วยเหตุผลของเรื่องนี้เอง จึงจำเป็นที่ประชาชนต้องมีผู้แทนเข้าไปทำหน้าที่ ไม่แต่เฉพาะในองค์กรนิติบัญญัติ และองค์กรบริหารเท่านั้น แม้องค์กรตุลาการก็จำเป็น มิฉะนั้นสมดุลดังกล่าวจะไม่เกิดขึ้นเลย

 

พรชัย รัศมีแพทย์……..ผู้เขียน

Categories: การเมือง | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | ใส่ความเห็น

บลอกที่ WordPress.com . The Adventure Journal Theme.

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.